Արդեն 2000 թվականի աշնանը աշխարհը ականատես եղավ պատմական իրադարձության՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միաժամանակյա անդամակցությանը Եվրոպայի խորհրդին։ Այդ ժամանակ ես եղել էի Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Ազգային Ժողովի պատգամավոր, արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ։ Իհարկե, այդ իրադարձությունները ունեին իրենց ծանր պատմական բեռը, որը հասկանալի էր ցանկացած մեկի համար, ով ծանոթ էր ղարաբաղյան հակամարտության բարդությանը։
Այդ նստաշրջանի հիշողությունը վերածնվեց հանրության կողմից, երբ Ռոբերտ Քոչարյանի քարոզչական թիմը տարածեց այդ ժամանակվա մամուլի ասուլիսի տեսագրությունը։ Սակայն, ինչպես հաճախ պատահում է, հանրային պատկերացումները կարող են տարբերվել իրականությանը։
Իրականում, մամուլի ասուլիսը հանրությանը ներկայացնելու էր ոչ թե «հաղթական դարաշրջանի» հիշողությունը, այլ ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ-բանակցային կարգավորման հանձնառությունը։ Քոչարյանը և Ալիևը, Ֆրանսիայի նախագահի միջնորդությամբ, քննարկում էին ապագա «քիուեսթյան փաթեթի» սկզբունքները։ Կողմերը հստակ հայտարարեցին, որ Ստրասբուրգից հետո մեկնելու են Փարիզ՝ շարունակելու բանակցությունները։
Այդ գործընթացի մասին տեղյակ եղած ցանկացած մարդ հասկանում էր, որ Քոչարյանը և Ալիևը Ժակ Շիրակի միջնորդությամբ փորձում էին գտնել համաձայնության։ Սակայն, ինչպես պատմությունը ցույց տվեց, այդ փորձերը հաջողություն չհասցրին։ Երեք ամիս անց Հեյդար Ալիևը հրաժարվեց ստորագրել միջնորդների կողմից մշակված փաստաթուղթը, և բանակցությունները դադարեցին։
Այդ ԵԽԽՎ նստաշրջանը հիշարժան դարձավ նաև այն պատճառով, որ ես, որպես ԼՂՀ ԱԺ պատգամավոր, ջանքերս գործադրում էի՝ ապահովելու իմ ներկայացուցչի մասնակցությունը Ստրասբուրգում կայանալիք խորհրդարանական պատվիրակության կազմում։ Ստեփանակերտի ընդհանուր ցավը, իմ անձնագրի և վիզայի հարցերի կարգավորումը, վերջնական հրավերի սպասումը, այնուհետև՝ իմ անուն-ազգանվանը ջնջելը նախագահականի կողմից՝ այն ամենը, ինչը ցույց էր տալիս, որ ԼՂՀ ներկայացուցչի ներկայությունը Հայաստանի նախագահի գլխավորած պատվիրակության կազմում կամ Ադրբեջանի կողմից չէր ընդունվի, կամ Քոչարյանը զգուշացրել էր, որ Ալիևը «սկանդալ կստեղծի»։
Այսպիսով, Եվրոպայի խորհրդին անդամակցելու պաշտոնական արարողությունը, որը պետք է դառնար համագործակցության և խաղաղության նշան, իրականում դարձավ բանակցային սեղանի և քաղաքական խաղերի դաշտ, որտեղ Լեռնային Ղարաբաղը հաճախ հանդես էր գալիս որպես բանակցային սեղանի թեմա, այլ ոչ թե որպես իր հանրության իրավունքներն ունեցող հանրություն։
