Այս հարցը, որը ես ուզում եմ ուղղել մեր ժողովրդին, ոչ թե պարզապես երկու իրադարձությունների միջև ընտրություն է, այլ հայկական հասարակությանը ներկայիս իրականությանը վերաբերող խորը, բարդ հարցում։ Ինչպես յուրաքանչյուրը պետք է անկեղծորեն մտածի, այնպես էլ ես կփորձեմ վերլուծել այս երկու իրադարձությունները՝ հիմնվելով մեր ընդհանուր արժեքային համակարգի վրա, որն ունեինք մինչև 2018 թվականը։
Այս տարվա ընտրություններից անմիջապես հետո հաղթողի ներկայացուցիչը, որը հանդես էր գալիս որպես պարտվածի պահանջները կատարող ուժ, ներկայացավ Դիլիջանում՝ հանդիպելու Ադրբեջանի նախագահի օգնականի հետ։ Այս պատկերը, որտեղ հաղթողի տոնով խոսողը գնում է պարտվածի տարածք, պահանջներ է ներկայացնում, և այն ներկայացվում է որպես «մեծագույն հաղթանակ», իսկ հասարակությանը հորդորում են չտեսնել նվաստացում, խորապես խորհրդանշական է։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես է ազգային արժանապատվությունը զիջումների և պայմանավորվածությունների գնով, որոնք ներկայացվում են որպես խաղաղասիրություն։
Մյուս կողմից, Հայաստանի Հանրապետության երկրորդ նախագահին արգելում են երկրից դուրս գալ։ Անկախ քաղաքական նախասիրություններից՝ այս իրադարձությունը հակասում է ժողովրդավարության, իրավունքի գերակայության և քաղաքական հետապնդումների բացակայության մասին բոլոր այն խոստումներին, որոնք պետությունը տարիներ շարունակ հայտարարում էր։ Պետությունը, որը պետք է պաշտպաներ իր քաղաքացիների իրավունքները, հայտնվում է կասկածների և հարցականների կենտրոնում՝ ցույց տալով, որ քաղաքական հաշվեհարդարի տպավորությունը դառնում է պետական կառավարման անբաժանելի մաս։
Ամենացավալին այն է, որ հասարակությանը փորձում են պարտադրել երկակի չափանիշներ։ Մի դեպքում ազգային արժանապատվության հաշվին կատարված զիջումները ներկայացվում են որպես խաղաղասիրություն, մյուս դեպքում՝ քաղաքական հակառակորդների նկատմամբ կիրառվող սահմանափակումները՝ որպես օրենքի հաղթանակ։ Եթե որևէ մեկը համարձակվի հարցնել, թե արդյո՞ք երկուսն էլ չեն վնասում Հայաստանի հեղինակությանը, նրան անմիջապես կպիտակավորեն։
Իրականությունը, սակայն, պիտակներից չի փոխվում։ Պետության հեղինակությունը խոցվում է ոչ միայն արտաքին հարաբերություններում ցուցաբերվող անպաշտպան կեցվածքով, այլև ներքին կյանքում արդարության և հավասարության նկատմամբ վստահության կորստով։ Երբ հաղթողի տոնով խոսողները ազատ շրջում են Հայաստանի տարածքում, իսկ քաղաքական գործընթացները ավելի ու ավելի շատ հարցեր են առաջացնում, հասարակությունն իրավունք ունի հարցնելու՝ այս ամենի մեջ որտե՞ղ է պետական արժանապատվությունը։
Եվ եթե անկեղծ լինենք ինքներս մեզ հետ, ապա խնդիրը ոչ թե այն է, թե այս երկու իրադարձություններից որն է ավելի նվաստացուցիչ։ Խնդիրն այն է, որ երկուսն էլ, յուրովի, ձևավորում են մի իրականություն, որտեղ ազգային արժանապատվության, պետական ինքնիշխանության և իրավական հավասարության մասին բարձր խոսքերը գնալով ավելի դժվար է համատեղել առկա փաստերի հետ։ Այդ պատճառով էլ հարցը մնում է բաց՝ մենք իսկապե՞ս շարժվում ենք դեպի արժանապատիվ խաղաղություն և ժողովրդավարություն, թե՞ պարզապես սովորում ենք նոր անուններով կոչել նույն նվաստացումները։
